“Terki diyar” ifadesi, Türkçede hem duygusal hem de edebi bir derinliğe sahip olan eski bir tamlamadır. Günümüzde daha çok şiirlerde, şarkı sözlerinde ve nostaljik anlatımlarda karşımıza çıkar. Peki, terki diyar ne demek? Hangi anlamı taşır ve nereden gelir?
Totalitarizm, devletin yalnızca siyasi alanı değil; toplumun tüm yaşamını kontrol altına aldığı, bireysel özgürlüklerin ciddi biçimde sınırlandığı ve tek bir ideoloji etrafında şekillenen yönetim biçimi.
Yapılandırma kelimesi, günlük hayatta sıkça duyduğumuz ancak anlamı bağlama göre değişebilen bir kavram. Ekonomiden eğitime, psikolojiden bilişime kadar pek çok alanda kullanılan bu terim, temel olarak bir şeyi yeniden düzenleme, sistemli hâle getirme veya planlı biçimde organize etme anlamına gelir.
Kelime çoğu zaman hafif bir sitem ya da esprili bir eleştiri tonuyla kullanılır. Tam anlamıyla ağır bir hakaret değildir; daha çok kişinin “fazla uyanık” tavrını ifade eder.
Biyometrik, kişiye özgü fiziksel veya davranışsal özelliklerin ölçülmesi ve tanınması anlamına gelir. Bu özellikler her bireyde farklı olduğu için, biyometrik veriler kimlik doğrulamada yüksek güvenlik sağlar.
Bröve, temel olarak yetki belgesi, onay yazısı veya resmî bir hak tanıma belgesi anlamına gelir. Bir kişiye ya da kuruma belirli bir görev, rütbe veya yetki verildiğini gösteren resmî dokümanlar için kullanılır. Günümüzde özellikle resmî, askerî ve bürokratik alanlarda karşımıza çıkan bir terim.
Detox, İngilizce “detoxification” kelimesinden gelir ve vücudu toksinlerden arındırma anlamına gelir. Günlük yaşamda hava kirliliği, işlenmiş gıdalar, şeker, alkol, sigara, kimyasal katkılar ve stres gibi faktörler vücutta toksin birikimine yol açabilir.
Ensest ilişki; kan bağı bulunan veya aile bağıyla birbirine bağlı kişiler arasında yaşanan cinsel ilişkiyi ifade eder. Bu ilişki, toplumların büyük çoğunluğunda ahlaki, sosyal ve hukuki açıdan kabul edilemez olarak değerlendirilir.
Enforme, Fransızca kökenli bir kelime. Fransızca “informé” sözcüğünden Türkçeye geçmiş. Türk Dil Kurumu’na göre enforme kelimesi: Bilgilendirilmiş, bilgi sahibi yapılmış anlamına gelir. Yani bir kişi veya kurum bir konu hakkında bilgilendirildiyse, o kişi enforme edilmiş sayılır.
"Galat-ı meşhur" kelimesi, Arapçadan dilimize geçmiş bir terim. Türkçeye "yanlış anlaşılma" veya "yanlış bilinen doğru" şeklinde çevrilebilecek bu ifade, halk arasında doğru bilinen yanlışları tanımlar. Yani, kelimelerin ya da deyimlerin yanlış bir şekilde halk arasında kullanılmasına galat-ı meşhur denir.
"Tekel" kelimesi aslında "monopol" anlamına gelir ve Türkiye'de uzun yıllar devlet eliyle yönetilen bir sistemi ifade eder. Cumhuriyet'in ilk yıllarında, 1925'te tütün ürünleri için başlayan tekel sistemi, zamanla alkollü içkileri de kapsadı.
“Idefix” kelimesi, kökenini Fransızcadan alır. Fransızca “idée fixe” ifadesi, Türkçeye “sabit fikir”, “takıntılı düşünce” ya da “değişmeyen düşünce” olarak çevrilebilir. Yani bir kişinin zihnine yerleşmiş, kolay kolay vazgeçemediği bir düşünceyi anlatır. Zamanla bu ifade sadeleşerek “Idefix” şeklinde kullanılmaya başlanmış ve farklı bağlamlarda popülerlik kazanmış.
İntensif kelimesi, özellikle tıp, eğitim ve diğer bazı alanlarda sıkça karşılaşılan bir terim. Türkçeye Fransızcadan geçmiş olan bu kelime, "yoğun" anlamına gelir ve belli bir süreç veya durumun daha fazla dikkat, çaba ve kaynak gerektirdiğini ifade eder. İntensif, farklı bağlamlarda kullanılarak çeşitli anlamlar kazanabilir.
İstinad, kelime anlamıyla bir referans ya da dayanak gösterme anlamına gelir. Hukukta ise istinad, bir kişi veya kurumun bir durumun veya olayın dayanağını, kaynağını ya da ilgili bir kurala referans yapması anlamına gelir.
Türkçede özellikle edebî, dinî ve felsefî metinlerde karşımıza çıkan tuğyan kelimesi, güçlü ve derin bir anlam taşır. Günlük konuşma dilinde sık kullanılmasa da anlamı itibarıyla insan davranışlarını ve toplumsal durumları açıklamada önemli bir kavram.
Demokrat, en temel anlamıyla demokrasiye inanan, demokrasiyi savunan ve demokratik değerleri benimseyen kişi demek. Demokrasi ise halkın yönetime katılımını esas alan, özgürlük, eşitlik ve hukukun üstünlüğü ilkeleri üzerine kurulu bir yönetim anlayışı.
Günlük dilde çok sık kullanılmasa da kesret kelimesi; felsefe, tasavvuf ve klasik metinlerde önemli bir yere sahip. Özellikle “vahdet” kavramıyla birlikte anıldığında, insanın varoluşu ve evreni algılayış biçimiyle doğrudan ilişkili.
Günlük hayatta özellikle İstanbul bağlamında sıkça duyulan “akaret” kelimesi hem ekonomik hem de tarihsel bir anlam taşır. Osmanlı döneminden günümüze uzanan bu kavram, yalnızca bir kelime değil; aynı zamanda bir şehircilik ve vakıf kültürü göstergesi.
Ledeyna, Arapça kökenli bir kelimedir ve Türkçeye genellikle “katımızda”, “bizde”, “yanımızda” anlamlarıyla çevrilir. Kelime, bir şeyin bir kişi ya da makamın elinde, bilgisi dahilinde veya tasarrufunda olduğunu ifade etmek için kullanılır.
“Ağzına kadar dolu, tıka basa dolmuş” demek. Bir şeyin artık içine hiçbir şey alamayacak kadar dolu olma hâlini ifade eder. Ancak lebriz kelimesi yalnızca fiziksel doluluğu değil, duygusal, düşünsel ve soyut yoğunluğu da anlatmak için kullanılır.
Dilimizde sıkça duyulan ancak anlamı tam olarak bilinmeyen kelimelerden biri de miftah kelimesi. Özellikle edebi metinlerde, dini kaynaklarda ve mecazlı anlatımlarda karşımıza çıkan bu kelime, köklü bir geçmişe ve derin bir anlama sahip.
Denizcilik ve kıyı yapılarıyla ilgili terimlerden biri olan mendirek, kıyıların ve limanların dalga, akıntı ve rüzgârın olumsuz etkilerinden korunması amacıyla inşa edilen yapay deniz yapısı. Genellikle büyük kaya blokları, betonarme elemanlar veya özel tasarlanmış yapı taşlarından oluşur.
Rage bait, Türkçeye “öfke tuzağı” ya da “sinirlendirme amaçlı içerik” olarak çevrilebilir. Temel amacı; kullanıcıları kızdırmak, provoke etmek veya tartışmaya sürüklemek suretiyle daha fazla yorum, paylaşım ve etkileşim almak.
Astrolojiyle az da olsa ilgilenen herkesin mutlaka duyduğu kavramlardan biri Merkür retrosu. İletişim sorunlarından teknik aksaklıklara, yanlış anlaşılmalardan geçmiş meselelerin yeniden gündeme gelmesine kadar birçok durum Merkür retrosu ile ilişkilendirilir.