Hiç, Şebnem Ferah'ın bir çığlığında, bitmiş bir çizimin son marker dokunuşunda veya uzun süredir bastırdığınız bir ağlama krizinin ardından içinizin tamamen boşaldığını, sanki üzerinizden tonlarca ağırlık kalktığını hissettiniz mi? İşte psikoloji, sanat ve edebiyat dünyası, içe atılan yoğun ve yıkıcı duyguların, biriken acıların veya öfkenin bir dışa vurumla (sanatla, çığlıkla, ağlayarak) boşaltılması ve ruhun tamamen arınması durumuna Catharsis (Katarsis) diyor.
Gelin, ruhun o en vurucu ve özgürleştirici anını, yani Katarsis dünyasını 3 maddede inceleyelim:
1. Bastırılmış Duygu Volkanının Patlaması Ne Demek?
Katarsis, sinsi bir sızıntı değil, bir duygu volkanının aniden patlamasıdır. İnsan, hayatın getirdiği hüzünleri, öfkeleri veya travmaları biriktirir, bastırır. Ancak o birikim bir noktada dayanılmaz hale gelir ve bir çığlık, bir gözyaşı sel’i veya bir yaratım kriziyle dışarı vurur. Bu patlama anı tekinsizdir, vurucudur ama aynı zamanda inanılmaz derecede özgürleştiricidir.
2. Sanat ve Çizim: En Güçlü Arınma Aracı Ne Demek?
Tarihin en efsanevi tabloları, ruhumuzu sarsan o karanlık metal şarkıları hep Katarsis’in ürünüdür. Çizim yapanlar, yazanlar veya müzikle uğraşanlar çok iyi bilir ki; aşırı mutlu andan ziyade, iç dünyadaki o düğümün, o bastırılmış hüzün veya öfkenin marker kalemi kağıda sertçe vurarak, çığlık çığlığa üretilen bir esere dönüşmesi muazzam bir ruhsal temizliktir. Sanat, o ham ve yıkıcı duyguyu saflaştırır ve insanı arındırır.
3. Ne Zaman Gerçekleşir ve Neden Önemli?
Biriken duygular Katarsis’le boşaltılmazsa, insanı içten içe kemiren bir yüke, bazen fiziksel hastalıklara veya dipsiz bir karamsarlığa (melankoli) dönüşebilir. Bu boşalma anı, beynin ve ruhun bir nevi "yeniden başlatma" (restart) tuşudur. İnsanın yeniden nefes almasını, dünyaya yeni bir gözle bakmasını ve o ağır yükten kurtulup yeniden harekete geçmesini sağlar.
