Defibrilatör, hayati tehlike oluşturan kalp ritim bozukluklarında kalbe kontrollü bir elektrik şoku vererek kalbin normal ritmine dönmesini amaçlayan tıbbi bir cihaz. En çok ani kalp durması, ventriküler fibrilasyon (VF) ve nabızsız ventriküler taşikardi (VT) gibi durumlarda kullanılır. Bu tür acil vakalarda doğru zamanda uygulanan defibrilasyon, yaşam kurtarıcı.
Defibrilatör Ne İşe Yarar?
Kalp durması anında kalp kası düzensiz ve etkisiz şekilde kasılabilir. Defibrilatör, kalbe kısa süreli yüksek enerjili bir elektrik akımı göndererek bu düzensizliği “sıfırlamayı” ve kalbin tekrar düzenli atmasını hedefler. Erken müdahale, beyin hasarı ve ölüm riskini ciddi ölçüde azaltır.
Defibrilatör Türleri Nelerdir?
1. Otomatik Eksternal Defibrilatör (AED)
- Halkın erişimine açık alanlarda (AVM, havaalanı, spor salonu) bulunur.
- Sesli/yazılı yönlendirmelerle sağlık eğitimi olmayan kişiler tarafından da kullanılabilir.
- Kalp ritmini analiz eder; şok gerekip gerekmediğini cihaz belirler.
2. Manuel Defibrilatör
- Hastanelerde ve ambulanslarda bulunur.
- Enerji seviyesi ve şok kararı sağlık profesyonelleri tarafından ayarlanır.
- Daha kapsamlı izleme ve müdahale imkânı sunar.
3. İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör (ICD)
- Cilt altına yerleştirilen, sürekli kalp ritmini izleyen bir cihazdır.
- Hayati ritim bozukluğu algıladığında otomatik şok verebilir.
- Yüksek riskli hastalarda uzun dönem koruma sağlar.
Defibrilatör Nasıl Kullanılır? (AED Örneği)
- Acil yardım çağrılır (112).
- Cihaz açılır ve talimatlar dinlenir.
- Elektrot pedleri, çıplak göğse talimatlara uygun şekilde yerleştirilir.
- Cihaz ritmi analiz eder; gerekirse şok verir.
- Şok sonrası CPR (kalp masajı) talimatlara göre sürdürülür.
Önemli: Defibrilatör, kalbi durmuş her hastada işe yaramaz. Asistol gibi durumlarda şok önerilmez; CPR önceliklidir.
Defibrilatör Nerelerde Bulunur?
- Hastaneler ve ambulanslar
- AVM’ler, havaalanları, stadyumlar
- Okullar, iş yerleri, toplu yaşam alanları
- Spor salonları ve oteller
Neden Önemlidir?
Ani kalp durmasında ilk 3–5 dakika kritik öneme sahiptir. Bu süre içinde yapılan defibrilasyon, hayatta kalma oranını %50–70 seviyelerine çıkarabilir. Bu nedenle AED’lerin yaygınlaşması ve toplumun temel kullanım bilgisine sahip olması büyük önem taşır.
Defibrilatör, doğru zamanda ve doğru şekilde kullanıldığında hayat kurtaran bir cihazdır. Özellikle otomatik defibrilatörlerin yaygınlaşması, acil durumlara hızlı ve etkili müdahaleyi mümkün kılar. Toplumun bu konuda bilinçlenmesi, ani kalp durmalarında hayatta kalma şansını artırır.
