Düz taban (pes planus), ayağın iç kısmında yer alan doğal kavis (ayak arkı)nın yeterince gelişmemesi ya da tamamen kaybolması durumu. Normalde ayak yere basıldığında bu kavis görünür durumda. Düz taban bireylerde ise ayak tabanı yere neredeyse tamamen temas eder. Düz tabanlık tek ayakta olabileceği gibi her iki ayakta da görülebilir.
Düz Taban Türleri Nelerdir?
Düz tabanlık genel olarak iki gruba ayrılır:
1. Esnek (Flexible) Düz Taban
- En yaygın görülen türdür.
- Kişi ayakta durduğunda ayak tabanı düzleşir, parmak uçlarında yükseldiğinde kavis ortaya çıkar.
- Genellikle çocuklarda görülür ve çoğu zaman ağrıya neden olmaz.
2. Sert (Rijit) Düz Taban
- Ayak her pozisyonda düzdür.
- Daha nadir görülür.
- Ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.
- Ortopedik müdahale gerektirebilir.
Düz Taban Neden Olur?
Düz tabanlığın ortaya çıkmasında birçok faktör etkili olabilir:
- Genetik yatkınlık
- Ayak kaslarının ve bağlarının zayıf olması
- Çocukluk döneminde ayak arkının yeterince gelişmemesi
- Aşırı kilo
- Uzun süre ayakta kalma
- Yanlış ayakkabı kullanımı
- Travma veya ayak bileği yaralanmaları
- Yaşlanmaya bağlı bağ dokusu gevşemesi
Düz Taban Belirtileri Nelerdir?
Her düz taban bireyde belirti görülmeyebilir. Ancak bazı kişilerde şu şikâyetler ortaya çıkabilir:
- Ayak tabanında, topukta veya ayak bileğinde ağrı
- Uzun süre ayakta kalınca yorgunluk hissi
- Baldır, diz, kalça veya bel ağrısı
- Ayakkabıların iç kısmının hızlı aşınması
- Duruş bozukluğu ve denge problemleri
Düz Taban Nasıl Teşhis Edilir?
Düz taban tanısı genellikle fizik muayene ile konulur. Ayak basış analizi, yürüme testi ve gerekirse röntgen gibi görüntüleme yöntemleri kullanılarak durumun derecesi belirlenir.
Düz Taban Tedavi Edilir mi?
Düz taban tedavisi, kişinin yaşı, şikâyetleri ve düz taban türüne göre değişir.
Uygulanan yöntemler şunlardır:
- Ortopedik tabanlık kullanımı
- Ayak kaslarını güçlendiren egzersizler
- Uygun ve destekleyici ayakkabı seçimi
- Fizik tedavi
- İleri ve ağrılı vakalarda cerrahi müdahale (nadiren)
Ağrıya neden olmayan düz tabanlıkta genellikle tedavi gerekmez, sadece takip yeterli olabilir.
Düz Taban Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?
- Ayak kavisini destekleyen ayakkabılar tercih edilmeli
- Uzun süre sert zeminlerde çıplak ayakla yürünmemeli
- Aşırı kilodan kaçınılmalı
- Düzenli ayak egzersizleri yapılmalı
- Şikâyetler artarsa ortopedi uzmanına başvurulmalı
Düz taban, çoğu zaman yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilemeyen ancak bazı durumlarda ağrı ve duruş bozukluklarına yol açabilen bir ayak yapısı problemi. Erken fark edilmesi ve doğru önlemlerle kontrol altına alınması mümkün. Ayak sağlığı, tüm vücut dengesini etkilediği için düz taban şüphesi olan kişilerin durumu ihmal etmemesi önemli.
