İnfisah kelimesi Arapça kökenlidir ve genel olarak bozulma, çözülme, dağılma veya sona erme anlamlarını taşır. Hukuki terminolojide ise daha özel bir anlam kazanır.
Bir sözleşmede veya hukuki ilişkide önceden belirlenen bir durumun ortaya çıkmasıyla ilişkinin kendiliğinden sona ermesi, infisah olarak ifade edilebilir.
Örneğin taraflar bir sözleşmenin belirli bir olayın gerçekleşmesi halinde otomatik olarak sona ereceğini kararlaştırmışsa, ilgili şart gerçekleştiğinde sözleşmenin sona ermesi gündeme gelebilir.
Hukukta İnfisah Ne Anlama Gelir?
Hukukta infisah kavramı farklı alanlarda kullanılabilir. Sözleşmeler, ortaklık ilişkileri ve tüzel kişilerin sona ermesi bunların başında gelir.
İnfisahın söz konusu olduğu durumlarda temel özellik, sona ermenin belirli bir hukuki sebebin veya olayın gerçekleşmesine bağlanmış olmasıdır.
Ancak her sözleşmenin veya şirketin sona ermesi infisah olarak değerlendirilmez. Somut olayın niteliği, sözleşme hükümleri ve uygulanacak mevzuat birlikte değerlendirilmeli.
İnfisah ile Fesih Arasındaki Fark Nedir?
İnfisah ve fesih kavramları birbirine benzese de hukuken aynı anlama gelmez.
Fesih, genel olarak taraflardan birinin veya yetkili kişinin irade açıklamasıyla hukuki ilişkinin sona erdirilmesini ifade eder.
İnfisah ise belirli bir sebebin gerçekleşmesi sonucunda hukuki ilişkinin ayrıca bir fesih iradesine ihtiyaç duyulmaksızın sona ermesini ifade eder.
Basit bir örnekle açıklamak gerekirse:
Bir tarafın sözleşmeyi sona erdirdiğini karşı tarafa bildirmesi fesih kapsamında değerlendirilebilir. Sözleşmede belirtilen sona erme şartının gerçekleşmesi nedeniyle sözleşmenin otomatik olarak sona ermesi ise infisah niteliğinde olabilir. Bu ayrım, sona ermenin hukuki sonuçlarının belirlenmesi açısından önemli.
Şirketlerde İnfisah Nedir?
İnfisah kavramına şirketler hukukunda da rastlanır. Bir şirketin kanunda veya esas sözleşmesinde öngörülen sona erme nedenlerinden birinin gerçekleşmesi sonucunda sona erme sürecine girmesi söz konusu olabilir.
Örneğin şirketin kuruluşunda belirlenen bazı amaçların veya şartların ortadan kalkması ya da kanunda belirtilen sona erme sebeplerinden birinin ortaya çıkması şirket açısından hukuki sonuçlar doğurabilir.
Burada önemli bir ayrıntı vardır: Şirketin sona ermesi, şirketin aynı anda tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Şirketin tasfiye sürecine girmesi ve tasfiye işlemlerinin tamamlanmasının ardından ticaret sicilinden silinmesi gibi ek aşamalar söz konusu olabilir.
Bu nedenle şirketlerde “infisah”, “sona erme”, “tasfiye” ve “terkin” kavramlarının birbirinden ayrılması gerekir.
Sözleşmelerde İnfisah Nedir?
Taraflar bazı sözleşmelerde ilişkinin hangi durumlarda sona ereceğini önceden belirleyebilir. Belirlenen şartların gerçekleşmesi halinde sözleşmenin kendiliğinden sona ermesine yönelik hükümler bulunabilir.
Örneğin bir sözleşmede belirli bir hukuki durumun ortadan kalkması halinde sözleşmenin ayrıca bildirime gerek kalmaksızın sona ereceği düzenlenmiş olabilir.
Bununla birlikte sözleşmeye yazılan her “otomatik sona erme” hükmünün her durumda geçerli olacağı düşünülmemelidir. Emredici hukuk kuralları, sözleşmenin türü ve somut olayın özellikleri hükmün geçerliliğini ve sonuçlarını etkileyebilir.
İnfisah ile Tasfiye Aynı Şey midir?
Hayır. Özellikle şirketler açısından infisah ile tasfiye aynı kavram değil.
İnfisah, şirketin sona ermesine ilişkin hukuki sebebi veya durumu ifade ederken; tasfiye, sona ermenin ardından şirketin mevcut işlerinin tamamlanması, alacak ve borçlarının sonuçlandırılması ve kalan malvarlığının ilgili kişilere dağıtılması gibi işlemleri kapsayan süreci ifade eder.
Dolayısıyla bir şirketin sona erme sebebinin ortaya çıkması ile şirketin hukuken tamamen ortadan kalkması arasında çeşitli işlemler bulunabilir.
İnfisah ile İptal Arasındaki Fark Nedir?
İptal de infisahla karıştırılabilen kavramlardan biri.
İptal, genel olarak hukuki bir işlemin belirli bir hukuki sebebe dayanılarak geçersiz hale getirilmesi veya ortadan kaldırılmasıyla ilişkilidir. İnfisah ise mevcut bir hukuki ilişkinin belirli bir olay veya şart sonucunda sona ermesini ifade eder.
Bu nedenle bir işlemin geçerliliğinin ortadan kaldırılması ile mevcut ilişkinin sona ermesi hukuken farklı sonuçlara yol açabilir.
İnfisahın Sonuçları Nelerdir?
İnfisahın sonuçları, söz konusu hukuki ilişkinin türüne göre değişiklik gösterebilir. Bir sözleşmenin infisah etmesiyle bir şirketin infisahı aynı hukuki sonuçları doğurmaz.
Somut duruma göre;
- sözleşmeden doğan ilişkinin sona ermesi,
- tarafların bazı yükümlülüklerinin ortadan kalkması,
- daha önce doğmuş borç ve alacakların devam etmesi,
- şirketlerde tasfiye sürecinin başlaması,
- hesaplaşma ve iade yükümlülüklerinin gündeme gelmesi
gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle infisahın yalnızca “sözleşme veya şirket bitti” şeklinde değerlendirilmesi doğru değil. Sona ermenin ardından devam eden hak ve yükümlülüklerin ayrıca incelenmesi gerekir.
İnfisah Nasıl Anlaşılır?
Bir hukuki ilişkinin infisah edip etmediğinin belirlenmesinde öncelikle ilgili sözleşme hükümleri ve uygulanacak mevzuat incelenmeli.
Özellikle şu sorular önem taşır: Sözleşmede kendiliğinden sona ermeye ilişkin bir hüküm bulunuyor mu? Kanunda özel bir sona erme sebebi düzenlenmiş mi? Belirlenen şart gerçekten gerçekleşmiş mi? Sona erme için ayrıca bildirim veya başka bir hukuki işlem gerekiyor mu? Bu soruların cevapları, olayın infisah kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin belirlenmesinde önemli.
