Günlük dilde çok sık kullanılmasa da kesret kelimesi; felsefe, tasavvuf ve klasik metinlerde önemli bir yere sahip. Özellikle “vahdet” kavramıyla birlikte anıldığında, insanın varoluşu ve evreni algılayış biçimiyle doğrudan ilişkili. Peki kesret ne demektir, hangi anlamlarda kullanılır ve neyi ifade eder?
Kesret Kelimesinin Sözlük Anlamı
Kesret, Arapça kökenli bir kelime.
Sözlük anlamı olarak:
- Çokluk
- Çoğalma
- Birden fazla olma durumu
anlamlarına gelir. Kesret, birliğin karşıtı olarak “çokluğu” ifade eder. Sayısal bir fazlalığın ötesinde, varlıkların ve olayların birbirinden ayrı ve farklı görünmesini de kapsayan bir anlam taşır.
Kesret ve Vahdet İlişkisi
Kesret kavramı genellikle vahdet (birlik) kavramıyla birlikte ele alınır.
Bu iki kavram, özellikle tasavvufta temel bir düşünce eksenini oluşturur.
- Vahdet: Birlik, tek ve mutlak olan
- Kesret: Çokluk, çeşitlilik ve görünen ayrılık
Bu anlayışa göre evrende gördüğümüz tüm farklılıklar, çeşitlilikler ve ayrımlar kesret. Ancak bu çokluk, aslında tek bir kaynaktan doğmuştur. Yani kesret, vahdetin görünür hale gelmiş biçimi olarak yorumlanır.
Tasavvufta Kesret Ne Anlama Gelir?
Tasavvufi düşüncede kesret, insanın dünyayı algılama biçimiyle ilgili. Maddi âlemde her şey ayrı, farklı ve çok gibi görünür: insanlar, nesneler, duygular, olaylar… Bu durum kesret hali.
Ancak tasavvufa göre hakikate ulaşan kişi, bu çokluğun ardındaki birliği fark eder. Bu noktada amaç, kesreti inkâr etmek değil; kesretin ardındaki vahdeti idrak edebilmektir.
Kısaca:
- Kesret, görünen çokluktur
- Vahdet, bu çokluğun özündeki birliktir
Günlük Hayatta Kesret Kavramı
Kesret sadece dini ya da felsefi metinlerle sınırlı değildir. Günlük hayatta da mecazi anlamda kullanılabilir. Örneğin:
- Zihinsel dağınıklık
- Dikkatin birçok farklı noktaya bölünmesi
- Maddi dünyaya aşırı odaklanma
gibi durumlar da “kesret içinde kalmak” şeklinde ifade edilebilir. Bu kullanımda kesret, insanın özüyle bağının zayıfladığı bir hali anlatır.
Kesret Olumsuz Bir Kavram mıdır?
Kesret tek başına olumsuz bir kavram değildir. Asıl mesele, kesrette kaybolup kaybolmamak. Tasavvufi bakış açısına göre insan, kesretin içinde yaşar; ancak bilinci vahdete yönelirse dengeyi bulur.
Yani:
- Kesret: Yaşanan dünya
- Vahdet: Anlaşılan hakikat
Bu ikisi birlikte anlam kazanır.
Kesret Ne İfade Eder?
Özetle kesret; çokluğu, çeşitliliği ve görünen ayrılığı ifade eden derin bir kavramdır. Sadece sayısal bir fazlalığı değil, insanın dünyayı algılayış biçimini de anlatır. Felsefede ve tasavvufta ise kesret, birliğin farklı suretlerde tezahürü olarak değerlendirilir. Kesreti anlamak, vahdeti fark etmenin ilk adımlarından biri olarak görülür.
