Eski bir metinde “bahçedeki nebatat” ifadesini gördüğünüzde, sözü edilen şey bahçedeki bitkiler. Nebatat, günümüz Türkçesinde “bitkiler” anlamına gelen Arapça kökenli bir kelime. Tarihî metinlerde “nebâtât” biçiminde de karşınıza çıkabilir.

Nebatat kelimesinin kökeni nedir?

Nebatat, Arapçada “bitki” veya “ot” anlamına gelen nebat (نبات) kelimesinin çoğul biçimidir. Türkçedeki “bitki” ve “bitkiler” arasındaki fark, “nebat” ile “nebatat” arasındaki ilişkiyi de açıklar. Aynı kökten gelen nebati ise “bitkisel” anlamına gelir. Örneğin “nebati yağ” ifadesinin günümüzdeki karşılığı “bitkisel yağ”dır.

Nebatat hangi metinlerde karşımıza çıkar?

Kelimeye Osmanlı döneminden kalan metinlerde rastlanabilir. Türk Dil Kurumunun Eczacılık Terimleri Sözlüğü de tarihî metinlerdeki kullanımları kaydeder ve kelimenin karşılığını “bitkiler” olarak verir. Bu nedenle eski bir metni bugünün Türkçesine aktarırken “nebatat” yerine çoğu zaman doğrudan “bitkiler” yazmak yeterli.

Nebatat kelimesi cümle içinde nasıl kullanılır?

Aşağıdaki örnekler, kelimenin günümüz Türkçesine nasıl aktarılabileceğini gösterir.

Nebatat ile örnek cümle

Günümüz Türkçesi

Seyyah, yol boyunca rastladığı nebatatı defterine kaydetti.

Gezgin, yol boyunca rastladığı bitkileri defterine kaydetti.

Bu bahçede türlü nebatat yetiştirilirdi.

Bu bahçede çeşitli bitkiler yetiştirilirdi.

Eser, yörede yetişen nebatat hakkında bilgi verir.

Eser, yörede yetişen bitkiler hakkında bilgi verir.

Bir metinde “ilm-i nebatat” ifadesiyle karşılaşırsanız, bunu “bitki bilimi” olarak okuyabilirsiniz. Bugün bu bilim dalı için “botanik” adı kullanılır.